
Tesisat rehberi · Sanal Tesisat teknik ekibi
Dalgıç pompa, motoru ve çarkı tek gövdede birleştirilmiş, çalışacağı suyun içine daldırılarak kullanılan pompadır. Suyu yukarıdan çekmez, aşağıdan iter; bu yüzden yüzey pompalarının 7–8 metrelik emme sınırı onu bağlamaz ve yüzlerce metre derinden su verebilir. Kuyu suyunun kum getirmesi, pompanın ilk sezonda yanması ya da "çalışıyor ama su gelmiyor" şikâyeti neredeyse her zaman kuyunun yanlış okunmasından ve pompanın yanlış konumlandırılmasından kaynaklanır. Bu rehberde dalgıç pompanın nasıl çalıştığını, keson ve sondaj kuyusuna hangi tipin uyduğunu, basma yüksekliğinin nasıl hesaplandığını ve kuyu pompasının hidrofora nasıl dönüştürüleceğini hareketli şemalarla anlatıyoruz.
Dalgıç pompa modelleri ve fiyatları
Temiz su, kirli ve atık su ile parçalayıcı bıçaklı foseptik dalgıç pompaları kullanım yerine ve basma yüksekliğine göre dalgıç pompa kategorisinde karşılaştırabilirsiniz.
Kısaca özet
- Dalgıç pompa suyu iter, çekmez. Yüzey pompası suyu vakumla en fazla 7–8 metreden çekebilir; su seviyesi daha derindeyse tek seçenek dalgıç pompadır.
- Kuyu tipi pompayı belirler: insan girebilen keson kuyuya şamandıralı standart pompa, 10–20 cm çapındaki sondaj kuyusuna 4 inç ince gövdeli çok kademeli derin kuyu pompası gerekir. Biri diğerinin yerine kullanılamaz.
- Seçim üç sayıyla yapılır: dinamik su seviyesi, toplam basma yüksekliği (TDH) ve kuyu verimi. Pompanın debisi kuyunun verdiğinden fazlaysa pompa kuyuyu kurutur ve susuz kalıp yanar.
- Pompa kuyu dibinden en az 1–2 m yukarıda asılır, kendi borusuna değil paslanmaz halata. Kum getiren ve erken aşınan pompaların ortak sebebi dibe yakın konumdur.
İçindekiler
- Dalgıç pompa nedir, yüzey pompasından farkı ne?
- Nasıl çalışır? Kademeli çark ve difüzör
- Temiz su, kirli su, foseptik: hangi pompa hangi suya?
- Kuyuyu okumak: statik seviye, dinamik seviye, kuyu verimi
- Basma yüksekliği (TDH) ve güç hesabı
- Montaj ve kurulum kuralları
- Su gelmiyor, kum geliyor, sigorta atıyor: teşhis
- Dalgıç pompayı hidrofora dönüştürmek
- Sık sorulan sorular
Dalgıç pompa nedir, yüzey pompasından farkı ne?
Dalgıç pompa, su geçirmez bir motor ile onun üstüne bağlı pompa gövdesinden oluşan, tamamen suyun içinde çalışan pompadır. Yüzey pompası su kaynağının üstünde durur ve suyu emme borusuyla vakumlayarak çeker; fizik bu vakuma bir sınır koyar. Deniz seviyesinde su sütunu en fazla 10 metre kadar yükseltilebilir, boru kayıpları ve kavitasyon payı düşülünce pratik sınır 7–8 metreye iner. Dalgıç pompa bu sınırı hiç görmez, çünkü zaten suyun içindedir ve suyu yukarı iter.
Şema 1. Su seviyesi 7–8 metreden aşağıdaysa yüzey pompası büyütülerek çözüm bulunmaz; fiziksel sınır aşılmaz. Bu derinlikte tek doğru cevap dalgıç pompadır.
Dalgıç pompanın üç yapısal avantajı
Emiş hattı olmadığı için kavitasyon ve hava emme sorunu yaşamaz; suyun içinde çalıştığı için sesi duyulmaz; motor pompalanan suyla soğutulduğu için ayrı fan gerektirmez. Aynı sebepten en büyük zaafı da budur: susuz kaldığında soğutulamaz ve dakikalar içinde yanar.
Nasıl çalışır? Kademeli çark ve difüzör
Dalgıç pompa santrifüj prensibiyle çalışır: motor çarkı döndürür, çark suyu merkezkaç kuvvetiyle dışa savurur, çarkın etrafındaki sabit kanatlı difüzör bu hızı basınca çevirip suyu bir üstteki kademeye yönlendirir. Derin kuyu pompalarında bu çark–difüzör çifti üst üste 5, 10, 30 kez tekrarlanır; her kademe basıncı bir miktar artırır ve toplam basma yüksekliği kademe sayısıyla büyür. Kuyu ne kadar derinse pompa o kadar uzun olur; sebep budur.
Şema 2. Su önce motorun dış yüzeyini yalayarak yükselir, sonra süzgeçten kademelere girer. Motor bu akışla soğur; pompa su seviyesinin üstünde kalırsa veya kuyu kururken hava emerse soğutma biter.
Temiz su, kirli su, foseptik: hangi pompa hangi suya?
Dalgıç pompanın ilk sınıflandırması pompalanacak suya göredir. Süzgeç deliği, çark biçimi ve geçiş çapı bu seçimle belirlenir; temiz su pompasını çamurlu suda çalıştırmak çarkı dakikalar içinde tıkar, kirli su pompasını sondaj kuyusuna indirmek ise fiziksel olarak mümkün değildir.
Temiz su pompası
Berrak kuyu suyu, sarnıç ve depo. İnce süzgeçli, kapalı çarklı; en yüksek basınç bu sınıftadır. Keson kuyu için standart gövde, sondaj için 4" derin kuyu tipi. Temiz su dalgıç pompaları
Kirli su (drenaj) pompası
Bodrum baskını, inşaat çukuru, yağmur suyu. Geniş geçişli açık çark, birkaç santimetreye kadar katı parçacık geçirir. Şamandırayla kendiliğinden çalışır. Kirli ve atık su pompaları
Parçalayıcı bıçaklı foseptik pompası
Kanalizasyon bağlantısı olmayan foseptik çukurları, bodrum WC terfisi. Girişteki çelik bıçaklar lifli atığı parçalar; dar boruyla uzağa basabilir. Bıçaklı foseptik pompaları
| Özellik | Keson kuyu / sarnıç | Sondaj kuyusu |
|---|---|---|
| Kuyu çapı | 80 cm ve üzeri, insan girebilir | 10–20 cm, boru şeklinde |
| Tipik derinlik | 3–25 m | 20–300 m ve üzeri |
| Uygun pompa | Standart gövdeli, şamandıralı dalgıç pompa | 4" (≈10 cm) ince gövdeli, çok kademeli derin kuyu pompası |
| Kademe | Tek veya birkaç kademe | 5–30+ kademe |
| Kuru çalışma koruması | Şamandıra | Seviye elektrotu veya pano sensörü (şamandıra sığmaz) |
| Gövde | Paslanmaz veya plastik | Paslanmaz çelik |
Sondaj kuyusuna şamandıralı pompa indirilmez
Sondaj borusu 10–20 cm çapındadır; standart gövdeli pompa sığmaz, sığsa bile şamandırası hareket edemez ve kuru çalışma koruması çalışmaz. Sondaj için 4 inç derin kuyu pompası, koruma için ise seviye elektrotu veya panonun akım algılamalı kuru çalışma koruması kullanılır.
Kuyuyu okumak: statik seviye, dinamik seviye, kuyu verimi
Doğru pompa, kuyunun üç sayısı bilinmeden seçilemez. Statik seviye pompa çalışmazken suyun yer seviyesinden derinliğidir. Pompa çalışmaya başlayınca kuyu yeraltı suyunu yetiştirdiği hızla dolar; su seviyesi düşer ve bir noktada dengelenir. Bu yeni derinlik dinamik seviyedir ve pompanın gerçekte suyu kaldırdığı yüksekliktir. Seviyenin düşmesine izin veren kuyu verimi ise kuyunun saatte yenileyebildiği su miktarıdır; sondaj raporunda yazar.
Şema 3. Pompa dinamik seviyenin altında kalmalı ki hava emmesin; kuyu dibinin 1–2 m üstünde durmalı ki kum emmesin. Bu iki sınır arasında yer yoksa kuyu o pompa için uygun değildir.
Kuyu verimi pompanın üst sınırıdır
Kuyu saatte 2 m³ veriyorsa 5 m³/h'lik pompa seviyeyi dakikalar içinde süzgecin altına indirir; pompa hava emer, kesik kesik basar ve koruması yoksa yanar. Pompa debisi kuyu veriminin altında seçilir; su ihtiyacı daha fazlaysa çözüm daha büyük pompa değil, ara depo ve oradan hidrofordur.
Basma yüksekliği (TDH) ve güç hesabı
Dalgıç pompa etiketinde iki değer vardır: azami basma yüksekliği (mSS) ve o yüksekliklere karşılık gelen debi (m³/h). Sizin sisteminizin istediği değer toplam dinamik yükseklik (TDH) ile bulunur ve dört parçadan oluşur:
TDH = dinamik seviye + yer üstü yükseklik + boru kaybı + kullanım basıncı
Örnek: dinamik seviye 40 m, depo yer seviyesinden 10 m yukarıda, 60 m boru hattı, depo girişinde 1 bar istenen basınç. Boru kaybı, çap doğru seçilmişse hat uzunluğunun yaklaşık %5'i alınır: 60 × 0,05 = 3 m. Kullanım basıncı 1 bar = 10 mSS. TDH = 40 + 10 + 3 + 10 = 63 mSS. Pompa eğrisinde bu değere karşılık gelen debinin ihtiyacı karşıladığı, kuyu verimini aşmadığı model seçilir; eğrinin ortasına yakın bir çalışma noktası hedeflenir.
| Debi | Önerilen çıkış borusu | Küçük çapta ne olur |
|---|---|---|
| 1–2 m³/h | 1" (DN25) | ¾" boruda kayıp iki kat artar |
| 2–5 m³/h | 1¼"–1½" (DN32–DN40) | 1" boruda 100 m hatta kayıp 10 m'yi aşabilir |
| 5–10 m³/h | 2" (DN50) | Küçük çap pompayı bir boy büyütür, elektrik faturası kalıcı olarak artar |
| 10 m³/h ve üzeri | 2½" ve üzeri, projeye göre | Hidrolik hesap gerekir |
Uygulamanıza göre pompa sınıfı
Su kaynağınızı seçin; uygun pompa tipini, tipik güç bandını ve dikkat noktasını görün. Değerler ön seçim içindir; kesin model TDH ve kuyu verimiyle belirlenir.
- Ev suyu için çıkışa genleşme tankı ve şalter eklenerek hidrofor kurulur; ayrıntı aşağıda.
- Sürekli suda kalacağı için paslanmaz gövde seçin; plastik gövde mevsimlik kullanım içindir.
- Şamandıra kuyu duvarına takılmadan hareket edebilmeli; dar keson kuyuda dahili şamandıralı model tercih edin.
- Kuyu verimini aşan debi seçmeyin; pompa kuyuyu kurutur ve susuz kalır.
- Koruma panosu şart: faz kaybı, aşırı akım ve kuru çalışma koruması. Uzun kabloda voltaj düşümü için kesit büyütülür.
- Kum getiren kuyuda pompayı yukarı alın ve kum ayırıcı düşünün; çark aşınması geri döndürülemez.
- Pompayı bir çukurda (pompa kuyusu) konumlandırın; düz zeminde şamandıra erken kapatır, su kalır.
- Çıkış hattında çekvalf olmazsa pompa durunca boru geri boşalır ve pompa sürekli açılıp kapanır.
- Çok su geliyorsa iki pompa dönüşümlü kurun; biri arızalanınca bodrum su almaz.
- Kirli su pompası foseptikte kullanılmaz; tuvalet kâğıdı ve lif çarkı sarar.
- Çıkışa çekvalf ve kesme vanası koyun; bakım için çukura inmeden pompa sökülebilmeli.
- Bodrum WC terfisi için çukur yerine kompakt terfi ünitesi daha temiz bir çözümdür.
- Yağmur suyunda yaprak ve tortu birikir; süzgeç aralığı ince olan model seçin, sarnıç girişine elek koyun.
- Damlama sulama kullanılıyorsa çıkışa basınç düşürücü ve filtre gerekir.
- Sarnıç dibi boşalınca pompa kuru kalır; şamandıra ayarını dip seviyesinin üstünde bırakın.
Montaj ve kurulum kuralları
Pompayı halata asın, boruya değil
Pompa paslanmaz çelik halatla indirilir; boru ve kablo halata belirli aralıklarla kelepçelenir. Kendi çıkış borusuna asılan pompa titreşimle bağlantıyı gevşetir ve bir gün kuyu dibine düşer.
Dipten 1–2 m yukarıda, dinamik seviyenin altında
Şema 3'teki iki sınır. Kuyu ilk pompalamada bulanık geliyorsa sabırla yıkanmasını bekleyin; pompayı daha aşağı indirmek çözüm değildir.
Çıkışa çekvalf
Derin kuyu pompalarında dahili çekvalf vardır; yine de yer üstünde, kuyu başında ikinci bir çekvalf takılır. Pompa durunca su geri kaçmaz, her kalkışta boru yeniden dolmaz ve su darbesi önlenir. Uzun düşey hatlarda her 20–30 metreye bir çekvalf eklenir.
Kablo ekini reçineli mufla yapın
Pompa kablosu uzatılacaksa ek yeri su altında kalacaktır. Isıyla daralan bant veya izole bant zamanla su alır ve sigortayı attırır; su altı kablo eki için reçine dolgulu muf kullanılır.
Koruma panosu ve kesit hesabı
Pano faz kaybı, aşırı akım, düşük voltaj ve kuru çalışma korumalarını sağlar. Kuyu derinliği ve yer üstü hat toplandığında kablo uzunluğu 100 metreyi bulur; voltaj düşümü için kesit üreticinin tablosuna göre büyütülür.
Sondaj raporunu saklayın
Statik seviye, dinamik seviye, kuyu verimi ve boru çapı bu rapordadır; her pompa değişiminde yeniden gerekir. Rapor yoksa ilk kurulumda bu değerleri ölçüp yazın.
Kuru çalışma koruması olmadan devreye almayın
Motorun tek soğutması üzerinden geçen sudur. Kuyu kuruduğunda, seviye süzgecin altına indiğinde ya da yer üstündeki vana kapalı unutulduğunda motor dakikalar içinde ısınır ve sargılar yanar. Bu arıza üretici garantisinin dışındadır; şamandıra, seviye elektrotu veya akım algılamalı pano korumasından biri zorunludur.
Su gelmiyor, kum geliyor, sigorta atıyor: teşhis
Dalgıç pompa arızalarının çoğu pompanın içinde değil, konumunda ve kuyuda başlar. Kum getiren pompa dibe yakın durmuş, kesik kesik basan pompa kuyu verimini aşmış, sigorta attıran pompa çoğunlukla kablo ekinden su almıştır. Aşağıdaki şema en sık görülen ve en çok yanlış teşhis edilen sorunu gösteriyor.
Şema 4. Kum yalnızca suyu bulandırmaz; çark ve difüzörü zımpara gibi aşındırır ve pompanın basıncı kalıcı olarak düşer. Kum gelmeye başlayan pompa önce yukarı alınır, sonra kuyu filtresine bakılır.
| Belirti | En olası sebep | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Hiç çalışmıyor | Sigorta, pano, kablo kopuğu, yanmış sargı | Pano göstergeleri ve sigorta; kablo direnç ölçümü; sonra motor izolasyon testi |
| Çalışıyor, su gelmiyor | Kuyu seviyesi süzgecin altına inmiş, çekvalf takılı kalmış, çark aşınmış, boru kopmuş | Çektiği akımı ölçün: etiketin çok altındaysa su basmıyordur; seviyeyi ölçün |
| Su kesik kesik geliyor | Kuyu verimi debiden düşük, hava emiyor | Pompa debisini kısın veya zamanlayıcıyla çalıştırın; ara depo düşünün |
| Kumlu, bulanık su | Pompa dibe yakın, kuyu filtresi hasarlı, aşırı düşüm | Pompayı 1–2 m yukarı alın; devam ediyorsa kuyu filtresine baktırın |
| Sigorta sık atıyor | Kablo ekinden su almış, sargı kaçağı, pano ayarı düşük | Kabloyu ve motoru megger ile ölçtürün; ek yerini reçineli mufla yenileyin |
| Debi ve basınç azaldı | Çark ve difüzör aşınmış (kum), süzgeç tıkalı | Pompayı çıkarıp süzgeci temizleyin; aşınmışsa kademe yenilenir |
| Fazla akım çekiyor | Tıkanmış çark, sürtünen rulman, hatalı büyük pompa | Akımı etiketle karşılaştırın; çıkarıp temizleyin |
Ampermetre en ucuz teşhis aletidir
Pompanın çektiği akım etiket değerinin belirgin altındaysa pompa su basmıyordur (seviye, çekvalf, kopuk boru); belirgin üstündeyse mekanik direnç vardır (kum, tıkanma, rulman). Yılda iki kez akım okuyup not etmek, pompayı kuyudan çıkarmadan sağlığını izlemenin en pratik yoludur.
Dalgıç pompayı hidrofora dönüştürmek
Kuyudaki pompa suyu yüzeye çıkarır ama tesisatın basıncını yönetmez; musluk her açıldığında çalışması için bir kontrol düzeni gerekir. Çıkış hattına çekvalften sonra bir genleşme tankı ve basınç şalteri eklenince sistem hidrofora dönüşür: basınç düşünce şalter pompayı çalıştırır, tank dolup basınç yükselince durdurur. Tank sayesinde küçük tüketimlerde pompa hiç kalkmaz.
Şema 5. Şalter ve tank yer üstünde, kuyu başında durur; pompa kuyuda kalır. Ayarlar sıradan hidroforla aynıdır: tank havası şalter alt basıncının 0,2 bar altında. Ayrıntı için hidrofor rehberine bakın.
Kuyu verimi düşükse bu düzen yerine ara depo kurulur: dalgıç pompa depoyu şamandıra kontrolüyle doldurur, evi ise depodan beslenen ayrı bir hidrofor basınçlandırır. Böylece kuyu pompası gün boyu yavaş çalışıp kuyuyu kurutmadan depoyu doldurur, pik tüketimi depo karşılar.
Sık sorulan sorular
Dalgıç pompa ile yüzey pompası arasındaki fark nedir?
Yüzey pompası su kaynağının üstünde durur ve suyu vakumla çeker; fizik bu vakumu pratikte 7–8 metreyle sınırlar. Dalgıç pompa suyun içinde durur ve suyu yukarı iter; derinlik sınırı yoktur, emiş hattı olmadığı için hava emme ve kavitasyon yaşamaz, sessizdir. Su seviyesi 7–8 metreden derinse dalgıç pompa zorunludur.
Sondaj kuyusuna hangi pompa uyar?
10–20 cm çapındaki sondaj borusuna yalnızca 4 inç (yaklaşık 10 cm) ince gövdeli, çok kademeli derin kuyu pompası iner. Şamandıralı standart pompalar sığmaz. Kuru çalışma koruması seviye elektrotu veya panonun akım algılamalı korumasıyla sağlanır.
Dalgıç pompa neden su basmıyor?
En sık sebepler sırasıyla: kuyu seviyesi süzgecin altına inmiş, çekvalf takılı kalmış, çark kumla aşınmış, boru veya rakor kopmuş. Pompanın çektiği akım etiketin çok altındaysa pompa boşta dönüyordur; ilk bakılacak yer kuyu seviyesidir.
Pompa neden kum getiriyor?
Pompa kuyu dibine çok yakındır veya kuyu filtresi hasar görmüştür. Pompa dinamik seviyenin altında kalmak şartıyla 1–2 m yukarı alınır; bulanıklık sürerse kuyu filtresi kontrol ettirilir. Kum çarkı ve difüzörü aşındırıp basıncı kalıcı olarak düşürdüğü için beklenmez.
Kuyu verimi ne demek, neden önemli?
Kuyunun saatte doğal olarak yenileyebildiği su miktarıdır ve sondaj raporunda yazar. Pompanın debisi bu değeri aşarsa seviye süzgecin altına iner, pompa hava emer ve koruması yoksa yanar. Su ihtiyacı kuyu veriminden fazlaysa daha büyük pompa değil, ara depo kurulur.
Monofaze mi, trifaze mi seçmeliyim?
Yaklaşık 3 HP'ye kadar monofaze (230 V) modeller vardır; üzeri trifaze (400 V) gerektirir. Trifaze motor aynı güçte daha az akım çeker ve uzun kabloda voltaj düşümü daha küçük kalır. Sulama sondajlarında trifaze elektrik varsa 2 HP'den itibaren trifaze tercih edilir.
Dalgıç pompa ne kadar elektrik harcar?
Etiket gücü kadar, çalıştığı sürece: 1 HP ≈ 0,75 kW. 2 HP pompa saatte yaklaşık 1,5 kWh, 5 HP pompa yaklaşık 3,7 kWh çeker. Aynı suyu daha az elektrikle basmanın yolu kayıpları düşürmektir: doğru boru çapı ve eğrinin ortasında çalışan pompa.
Dalgıç pompa hidrofor olarak kullanılabilir mi?
Evet. Çıkış hattına çekvalften sonra genleşme tankı ve basınç şalteri eklenince sistem hidrofor gibi çalışır; tank havası şalter alt basıncının 0,2 bar altına ayarlanır. Kuyu verimi düşükse doğrudan besleme yerine ara depo ve ayrı bir hidrofor kurulur.
- Dalgıç pompa
- Derin kuyu pompası
- Sondaj kuyusu
- Keson kuyu
- Dinamik seviye
- Kuyu verimi
- TDH
- Kuru çalışma koruması
Kuyunuz için pompa hesabını birlikte yapalım
Kuyu çapı, statik ve dinamik seviye, kuyu verimi, suyun basılacağı yükseklik ve boru uzunluğunu iletirseniz teknik ekibimiz TDH'yi hesaplayıp uygun pompa sınıfını ve boru çapını belirler. Tüm modelleri dalgıç pompa kategorisinde inceleyebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Elektrik bağlantısı, koruma panosu ve trifaze pompa devreye alma işlemleri yalnızca yetkili kişi ve firmalar tarafından yapılmalıdır.



