Kauçuk Kompansatörler
Kauçuk Kompansatör Nedir?
Kauçuk kompansatör; EPDM, NBR veya doğal kauçuktan üretilmiş, tekstil veya çelik tel takviyeli gövdesinin elastikliğiyle eksenel, yanal ve açısal hareketi eş zamanlı karşılayabilen esnek bağlantı elemanıdır. Pompa emme ve basma hatları, kompresör bağlantıları ve büyük çaplı ısıtma-soğutma sistemlerinde titreşim ile sesi kaynağında kesmek için birincil tercih olup metalin veremediği esnek sönümleme kapasitesini sunar.
Kauçuk gövde statik basınç altında boyuna, yanal ve açısal yönlerde esner; aynı anda birden fazla yönde hareket gelebilse bile her birini bağımsız olarak absorbe edebilir. Bu özellik metal kompansatöre kıyasla montaj toleranslarına çok daha hoşgörülü davranmasını sağlar ve yerleştirme kolaylığı sunar.
Kauçuk Kompansatör Tipleri
En yaygın tip. Tek balon gövde orta-yüksek hareket kapasitesi sunar. DN25–DN300 arası pompa bağlantılarında standart seçimdir. Kompakt boy ve makul fiyatıyla genel tesisat uygulamalarına uygundur.
- Eksenel: ±15–20 mm
- Yanal: ±10–15 mm
- Açısal: ±15–20°
İki balon gövde birbirine bağlıdır; tek balona göre iki kat daha yüksek hareket kapasitesi sunar. Büyük çaplı hatlar, uzun eksenel genleşme gerektiren sistemler ve yüksek titreşimli kompresör bağlantılarında tercih edilir.
- Eksenel: ±25–35 mm
- Yanal: ±20–25 mm
- Açısal: ±20–30°
İki farklı DN çapını birbirine bağlayan, boru çapı küçülmesi gereken noktalarda ek redüksiyon parçası kullanmadan çözüm sunan tip. Pompa emme hattında çap geçişi ile kompansasyonu tek parçada çözer.
- İki farklı DN bağlantısı
- Pompada yaygın — emme hattı
- Tek parçada iki işlev
Küçük çaplı pompa ve ekipman bağlantılarında flanş yerine dişli bağlantı sunan kompakt model. DN15–DN50 aralığında, kombi, küçük pompa ve sirkülasyon pompası bağlantılarında kullanılır.
- BSP dişli bağlantı
- DN15–DN50
- Kolay montaj — flanş gerekmez
Kauçuk Malzeme Seçimi
| Malzeme | Sıcaklık Aralığı | Güçlü Olduğu Alan | Kaçınılması Gereken |
|---|---|---|---|
| EPDM | -30°C / +120°C | Su, ısıtma, soğutma, hava, ozon | Yağ ve yakıt |
| NBR (Nitril) | -30°C / +100°C | Yağ, yakıt, hidrolik sıvı | Ozon, UV, sıcak su |
| NR (Doğal Kauçuk) | -40°C / +80°C | Yüksek esneklik, geniş hareket | Yağ, ozon, UV |
| Neopren (CR) | -20°C / +100°C | Ozon, hava koşulları, orta kimyasal | Kuvvetli asit / baz |
⚠️ Isıtma sistemleri için not: Türkiye'deki ısıtma tesisatlarında kullanılan glikol (antifriz) karışımlı sistemlerde NBR kauçuk kısa sürede bozulabilir. Bu uygulamalar için mutlaka EPDM kauçuk seçilmelidir. Çevre suyuyla soğutulan kapalı devre sistemlerinde de EPDM standarttır.
Teknik Özellikler
- Flanşlı — EN 1092-1 · PN10 / PN16
- Rakorlu — BSP dişli DN15–DN50
- Redüksiyonlu — iki farklı DN
- Rakorlu: DN15 – DN50
- Flanşlı: DN25 – DN600
- Çift balon: DN50 – DN600
- Tekstil takviyeli — standart
- Çelik tel takviyeli — yüksek basınç
- Paslanmaz tel — kimyasal ortam
- Maks. çalışma basıncı: PN10 / PN16
- EPDM: maks. +120°C
- NBR: maks. +100°C
- Min. ortam: -30°C
Kullanım Alanları
Motor titreşimini ve su çekicini (water hammer) boru hattına iletmeden kesmek için en yaygın kullanım yeri. Tek balon DN25–DN150 aralığında standarttır.
Chiller emme ve basma hatlarında büyük çaplı çift balon kompansatör montajı standart mühendislik pratiğidir.
Kazan ve sirkülasyon pompası bağlantılarında titreşim yalıtımı. EPDM gövdeli modeller ısıtma suyuna ve glikol karışımına uygundur.
Paket hidrofor sistemleri ve dalgıç pompa çıkış hatlarında darbeyi ve sesi söndürmek için rakorlu veya flanşlı kompansatör.
Yüksek titreşimli kompresör bağlantılarında çift balon NBR kompansatör tercih edilir; hava ve yağ buharına karşı dirençlidir.
Bina-ekipman bağlantılarında yapısal farklı oturma hareketini karşılamak ve sismik izolasyon sağlamak için büyük çaplı çift balon modeller kullanılır.
Doğru Montaj — Kaçınılması Gereken Hatalar
- Kompansatör doğal boyunda, yüksüz takılmalı — önceden gerilmemeli
- Her iki tarafta rijit destek / sabit nokta olmalı
- Cıvatalar çapraz sıkma düzeniyle eşit torkda çekilmeli
- Flanş yüzeyleri paralel ve temiz olmalı
- Güneş ışığı ve UV'den korunmalı (uzun vadeli kurulumda)
- Önceden bükerek veya gererek montaj — ömrü dramatik kısaltır
- Bir tarafı serbest bırakmak — kompansatör işlev göremez
- Maksimum hareket kapasitesini sürekli zorlamak
- Akışkana uyumsuz kauçuk malzeme seçmek
- Flanş yüzeyine ayrıca conta koymak (kompansatör kendi contasını içerir)
Sıkça Sorulan Sorular
DN ölçüsü, çalışma basıncı, sıcaklık ve akışkan tipini paylaşın — tek balon / çift balon ve kauçuk malzeme seçimini ücretsiz önerelim.
WhatsApp ile Teknik Destek Al