Dişli Küresel Vanalar
Dişli Küresel Vana Nedir?
Dişli küresel vana; her iki ucunda iç veya dış dişli (vidalı) bağlantı bulunan, çeyrek tur (90°) kol dönüşüyle akışı tam açan veya tam kapatan armaturlardır. Tesisat sektöründe en yaygın kullanılan küresel vana tipidir. Bağlantısı kolay, kurulum hızlıdır ve ek flanş veya kaynak gerektirmez — dişli boru veya nipel ile direkt vidalanır.
Konut sıhhi tesisatından endüstriyel proses hatlarına, ısıtma devrelerinden doğal gaz sistemlerine kadar geniş bir kullanım yelpazesine sahiptir. Tam açık konumda akış direnci neredeyse sıfırdır; bu özelliğiyle yüksek debili sistemlerde enerji kaybını minimize eder.
Teknik Özellikler
| Parametre | Standart Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Çap aralığı | DN10 – DN100 | ⅜" – 4" (BSP / NPT) |
| Basınç sınıfı | PN16 – PN40 | Konut: PN16; endüstriyel: PN25–40 |
| Çalışma sıcaklığı | -20°C ile +150°C | Conta tipine bağlı; PTFE standarttır |
| Gövde malzemesi | Pirinç / Paslanmaz çelik | AISI 304 veya 316 seçeneği |
| Conta (seat) | PTFE (teflon) | Kimyasal dirençli, düşük sürtünme |
| Bağlantı standardı | BSP (Rp/R) veya NPT | Türkiye'de BSP en yaygın |
| Kol açısı | 90° (çeyrek tur) | Paralel = açık; dik açı = kapalı |
Gövde Malzemesi Seçimi
Pirinç Gövdeli Dişli Küresel Vana
Pirinç (bakır-çinko alaşımı), dişli küresel vanalarda en yaygın gövde malzemesidir. Üretimi kolay, işlenebilirliği yüksek ve mekanik dayanımı yeterlidir. Standart ve ekonomik seçenektir. Türkiye piyasasındaki dişli küresel vanaların büyük çoğunluğu pirinç gövdelidir.
- Standart pirinç (CW617N / CW602N): Su, hava, buhar ve doğal gaz hatlarında. Sıcaklık aralığı -20°C ile +150°C.
- DZR pirinç (dezinkifikasyona dirençli): İçme suyu ve sert su hatlarında zorunludur. Standart pirinç, yüksek klor ve sert sularda dezinkifikasyon (çinko çözünmesi) yaşar ve gövde gözenekli hale gelir. DZR bu riski ortadan kaldırır.
- Nikel kaplama: Estetik görünüm ve yüzey korozyon direnci için. Gövde yine pirinçtir, dış yüzeyi nikel ile kaplanmıştır.
Paslanmaz Çelik Gövdeli Dişli Küresel Vana
Pirinçin yetersiz kaldığı kimyasal dirençli, hijyenik veya yüksek sıcaklıklı uygulamalar için tercih edilir. İlk yatırım maliyeti pirinçten yüksektir ancak servis ömrü ve güvenilirlik açısından uzun vadede avantajlıdır.
Genel amaçlı paslanmaz çelik. Gıda, içecek, ilaç ve hijyen gerektiren tesisler. İçme suyu hatları. Zayıf asit ve baz çözeltileri. Klor içerikli sularda dikkatli kullanılmalıdır.
Molibden katkısı sayesinde klorür korozyonuna üstün direnç. Deniz suyu, havuz suyu, kimya endüstrisi ve kıyı yapıları. 304'e kıyasla daha yüksek fiyat, belirgin üstünlük.
Bağlantı Tipleri ve Standardlar
Dişli küresel vanalar iki uçlu olarak; dişli diş tipi (iç-iç, dış-dış veya iç-dış kombinasyonu) şeklinde üretilir. Bağlantı standardı bölgeye ve uygulamaya göre değişir:
Türkiye ve Avrupa'da standart. Rp = silindirik dişli iç, R = konik dişli dış. Konik dişli bağlantılarda bant veya dişli macunu ile sızdırmazlık sağlanır.
ABD standardı. Amerika pazarına yönelik ekipmanlar ve ithal makinelerde karşılaşılır. BSP ile uyumsuzluk nedeniyle adaptör gerekebilir; karıştırmamaya dikkat edilmelidir.
Pratik ipucu: BSP ve NPT görünüşte benzerdir ancak diş profili ve adımı farklıdır. Yanlış eşleştirme ilk birkaç turda çok sıkıymış gibi görünebilir ancak sızdırmazlık sağlanamaz ve dişler hasar görür. Belirsiz durumlarda vanayı satın almadan önce bağlanacağı borunun standardını doğrulayın.
Kullanım Alanları
Banyo, mutfak ve tuvalet bağlantıları. Su sayacı giriş-çıkışı. Duş kabini, armatür ve batarya besleme hatları. İçme suyu için DZR pirinç veya paslanmaz çelik seçilmelidir.
Kombi ve kazan devreleri, radyatör beslemesi, genleşme tankı bağlantısı. Sistem içindeki her devre, pompa ve ekipman için kesme noktası oluşturur.
Gaz sayacı girişi, cihaz bağlantıları, ana hat kesme noktaları. Gaz onaylı (gaz için üretilmiş) modeller kullanılmalıdır; standart su vanası gaz hattında kullanılamaz.
Kompresör hava hatları, hidrolik sistemler, soğutma devresi bağlantıları. Akışkan özelliğine göre malzeme ve conta seçimine dikkat edilmelidir.
Montaj ve Sızdırmazlık
Dişe bant sarın: Konik dişlerde (R tipi) akış yönünde uygun miktarda teflon bant sarılır. Aşırı bant dişi zorlar; yetersiz bant sızdırır. 2–3 sarım genellikle yeterlidir.
Elle başlatın, alet ile tamamlayın: Dişi önce elle 2–3 tur vidalayın; eğrilik yoksa pense veya anahtarla sıkın. Direkt alet kullanımı diş hizasını bozar.
Gövdeyi tutun: Sıkma sırasında bir anahtar gövdeyi tutarken diğeri boruyu çevirmeli; aksi halde vana iç yapısına torsiyon kuvveti aktarılır.
Kol pozisyonunu kontrol edin: Montaj sonrası kolun hareket alanında engel olmadığından emin olun. Vana açık konumda basınca alınıp sızdırmazlık test edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boru çapı, basınç sınıfı, akışkan tipi ve malzeme tercihini paylaşın — teknik ekibimiz doğru modeli ücretsiz önersin.
WhatsApp ile Teknik Destek Al